Η διέξοδος από την αδιέξοδο

«Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τους σεισμούς», μας είπαν οι σεισμολόγοι, αφού η χώρα μας είναι σεισμογενής και «με πορείες και απεργίες» προσθέτουν οι πάσης προελεύσεως απεργοί.

Και το δεύτερο σωστό, μια και η χώρα μας είναι όχι μόνο σεισμογενής αλλά και απεργιογενής…

Κάθε Δευτέρα πρωί διερωτάται υπομένοντας τις ειδήσεις έως τέλους: ποιοι, ποια μέρα και για πόσο απεργούν αυτή την εβδομάδα αυτή και την προηγούμενη, ίσως και την επόμενη, ζούμε με την απροσδιορίστου διάρκειας απεργία των δασκάλων που κλιμακώνεται και στις επόμενες βαθμίδες εκπαιδεύσεως.

Αιτία ή καλύτερα αιτίες, όχι βέβαια το υπέδαφος, αλλά τα γνωστά: άνιση μεταχείριση του υπαλληλικού κόσμου από το κράτος που τους αξιολογεί με δικά του κριτήρια, ελλιπείς αμοιβές, θεσμικά κενά, ανεκπλήρωτες προεκλογικές υποσχέσεις και χρονικές ευκαιρίες, προεκλογικά ή και μετεκλογικά.

Η τελευταία απεργία των εκπαιδευτικών μας ενώ συγκλονίζει την παιδεία μας, έχει περιέλθει σε μια οξεία αντιδικία μεταξύ απεργών και κράτους και οδηγείται σε αδιέξοδο.

Τα επιχειρήματα και των δύο πλευρών, μέχρις ενός σημείου βέβαια και όχι απολύτως, σοβαρά και εν πολλοίς πειστικά.

Δεν θα ταχθούμε χωρίς εύλογες επιφυλάξεις με τον ένα εκ των αντιδικούντων γιατί το όλο θέμα είναι πολύπλευρο, πολύπλοκο και χρονίζουν και απαιτεί εμπεριστατωμένη μελέτη, ενώ κινδυνεύουμε να διολισθήσουμε –ας μου επιτραπεί- για να μην αδικήσουμε κανένα, στην απόφαση του «Καραγκιόζη δικαστή»… «Και συ έχεις δίκιο αλλά και συ! Πηγαίνετε λοιπόν στο καλό».

ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ

Αυτή προσέγγιση του θέματος θα εξετάσουμε τις παραμέτρους της απεργίας αυτής που δεν είναι όπως όλες οι άλλες.

Κατ’ αρχήν, οι πορείες και οι απεργίες και τα συλλαλητήρια είναι δικαίωμα των εργαζομένων υπό τον όρον πάντοτε ότι δεν αγνοούνται και καταπατούνται τα δικαιώματα των άλλων. Και εν προκειμένω έχουν δικαιώματα οι εκπαιδευτικοί, των οποίων η προσωπικότητα και το έργον δεν εκτιμάται ανέκαθεν όσο πρέπει, έχουν άνισο μεταχείρηση εν σχέσει με άλλες επαγγελματικές τάξεις, αλλά έχουν δικαιώματα και οι μαθητές και οι γονείς στην ελευθέρα πρόσβαση και απόκτηση του αγαθού παιδεία που τους το στερούν αγνοώντας τους. Πρώτη συνέπεια της πολύωρης απεργίας η ασυγχώρητη απώλεια εκατοντάδων διδακτικών ωρών που δεν αποτιμώνται με τίποτα, καθιστώντας την αγραμματοσύνη των μαθητών μας τραγικότερη. Και εδώ θα σημειώσουμε και την υποκρισία από μέρους και των δύο αντιδίκων. Πρώτα του Υπουργείου Παιδείας, αλλά όχι και ολίγων εκπαιδευτικών, που εξανίστανται για την «απώλεια» κάποιων διδακτικών ωρών εξ’ αιτίας του εκκλησιασμού των μαθητών, των παρελάσεων, της εθελοντικής προσελεύσεώς τους την περίοδο των Τεσσαρακοστών (Χριστουγέννων και Πάσχα) στο σωστικό Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως που διεξαγόταν έως χθες στα σχολεία. Όσο για την απώλεια τόσων διδακτικών ωρών, εξ’ αιτίας των απεργιών, δεν συμβαίνει τίποτε!

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Που θα πρέπει να σημειώσουμε είναι η ιδιαιτερότητα του έργου των εκπαιδευτικών που πολλοί από αυτούς δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν. Ο Δάσκαλος δεν ασκεί μόνο ένα βιοποριστικό επάγγελμα, αλλά συγχρόνως και ένα ιερό λειτούργημα με σταυρικό χαρακτήρα, δηλαδή εκούσιες θυσίες που απαιτεί η σωστή άσκησή του, όπως και ο ιερέας. «Αν δεν ήμουν λειτουργός του Ευαγγελίου – έλεγε ο Λούθηρος- θα ήθελα να ήμουν διδάσκαλος σχολείου».

Έτσι το είδαν και το εβίωσαν οι καταξιωμένοι λειτουργοί της σχολικής παιδείας που εδίδαξαν στους πιο δύσκολους καιρούς της ιστορικής πορείας του Γένους και με τις πλέον αντίξοες συνθήκες. Γι΄ αυτό και πήραν την μετά τους ιερείς θέση στη συνείδησή του και ετύγχαναν απεριορίστου σεβασμού και λαϊκής στηρίξεως. Δεν συνιστούμε βέβαια στους εκπαιδευτικούς μας (στων οποίων την τάξη ανήκει και ο γράφων και εργάσθηκε τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες κάτω από πολύ δυσμενέστερες συνθήκες) τον Ιαπωνικό τρόπο απεργίας με την προσέλευση στην εργασία φορώντας το περιβραχιόνιο της ομαδικής διαμαρτυρίας (τέτοιες ευαισθησίες είναι ακατανόητες στους Νεοέλληνες), ούτε μια παθητική στάση. Η απεργία είναι δικαίωμα των εργαζομένων αλλά μέσα στα όρια του αλληλοσεβασμού και της λογικής. Εδώ φθάσαμε στα άκρα. Κλείσαμε επ’ αόριστον τα σχολεία! Και  πού στέλνουμε τα παιδιά μας; Στις καφετέριες, τους δρόμους και τα διάφορα στέκια διακινήσεως ναρκωτικών! Και πόση η κοινωνική ανωμαλία και η οικονομική ζημιά από την αναγκαστική απουσία των εργαζομένων, μητέρων που πρέπει να παραμείνουν στο σπίτι τους με τα ανήλικα παιδιά τους;

ΜΙΑ ΤΡΙΤΗ παρατήρηση. Απεργούν και οι νοσοκομειακοί γιατροί, και οι υπάλληλοι της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ. Δεν πεθαίνουν όμως οι άρρωστοι στους δρόμους, ούτε «μπλάκ άουτ» σημειώνεται, ούτε χωρίς πόσιμο νερό μένουμε. Όλοι αυτοί απεργούντες αφήνουν πίσω τους ένα προσωπικό ασφαλείας για τις επείγουσες ανάγκες. Και το ερώτημα: ποιο προσωπικό ασφαλείας αφήκαν πίσω τους οι απεργούντες εκπαιδευτικοί; Πως στερούν επί μακρόν και μετά τις μακρές θερινές διακοπές, το αγαθό παιδεία από τους ανηλίκους μαθητές; Όσο και τα προηγούμενα αγαθά, και σε μείζονα θέση η παιδεία που δεν προσφέρει απλώς το ζην αλλά το «ευ ζήν» που εξανθρωπίζει τον άνθρωπο. Και εάν «κάθε νέο σχολείο που ανοίγει – κατά τον Β. Ουγκώ – κλείνει μια φυλακή», όταν κλείνουν (πάμε πια για ένα μήνα) τόσα σχολεία πόσες φυλακές ανοίγουν;

Ο δάσκαλος του Γένους και εθνεγέρτης Πατροκοσμάς στις κηρυγματικές αφυπνιστικές περιοδείες του έλεγε εμφαντικά: «Καλύτερα αδελφέ να έχεις ελληνικόν σχολείον εις την χώραν σου παρά να έχεις βρύσες και ποτάμια!». Γι’ αυτό και προχώρησε στο θαυμαστό έργο της ιδρύσεως διακοσίων Δημοτικών σχολείων και δέκα «ελληνικών» (αρχαίας ελληνικής διαλέκτου) στις τριάντα επαρχίες που περιόδευε! Και έτσι επιβίωσε και ανέστη το Γένος.

ΤΕΛΟΣ (χωρίς να εξαντλούνται οι παράμετροι) ποιο μήνυμα περνούμε στη μαθητιώσα νεολαία; Σε ένα τηλεοπτικό διάλογο (κατ’ ευφημισμόν), είπε ο εκπρόσωπος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας όταν του ετέθη το ερώτημα αυτό «ότι η ζωή είναι αγώνας». Δεν ξέρω πόσο το κατάλαβαν και πως το ερμήνευσαν τα πνευματικώς και ηθικώς ανώριμα ανήλικα παιδιά. Ναι! Αγώνας αλλά όχι μόνο με διεκδίκηση δικαιωμάτων και δια παντός τρόπου. Είναι και εκτέλεση καθηκόντων και υποχρεώσεων, με ανάλογες θυσίες. Το μόνο βέβαια μήνυμα που πήραν ότι υπερτάτη αξία της ζωής είναι το χρήμα που μπορούμε να διεκδικούμε δια παντός τρόπου και η βία ως απάντηση στη βία!

Δεν ζητούμε σήμερα στον κόσμο που ζούμε «ήρωες διδασκάλους». Υπάρχουν βέβαια αλλά είναι οι λιγότεροι ώστε να μην επαρκούν για να χαρακτηρίζεται το σύνολο. Λίγα χρόνια πριν, την περίοδο της Κατοχής και του εμφυλίου, θυμούμαι δασκάλους και δασκάλες (εκ των οποίων δύο θείες μου επώνυμες) όταν από την παντελή έλλειψη συγκοινωνίας και τον κίνδυνο να χαρακτηριστούν ως ύποπτες ή και να κακοποιηθούν από τα στρατεύματα Κατοχής ή και κάποιους αντάρτες, μπορούσαν να μην πηγαίνουν στα σχολεία τους που ήταν μία και δύο ώρες έξω από την πόλη του Πύργου Ηλείας σε κάποια χωριά, δικαιολογημένα από την υπηρεσία τους. Εκείνες, αψηφώντας κάθε κίνδυνο πήγαιναν πεζοπορώντας για «να μην αφήσουν τα παιδιά τους τυφλά» γιατί τις καλούσε το καθήκον όπως έλεγαν.

Κι αυτό συνέβαινε και σε άλλες ελληνικές επαρχίες!

Οι ήρωες δεν γίνονται ούτε από επιταγή ούτε από ανάγκη. Αλλ’ ας αφήσουμε το παρελθόν και ας έλθουμε στο «το γε νυν έχον» και στο «τι δέον γενέσθαι» για να βγούμε από το τούνελ και την αδιέξοδο της απεργιακής ιστορίας με όλες της τις επιπτώσεις. Ποια λύση θα προτείναμε;

Την άμεσο επιστροφή των απεργούντων στις θέσεις τους που απαιτεί το Υπουργείο Παιδείας ή την άμεσο ικανοποίηση όλων των αιτημάτων τους «εδώ και τώρα» από το κράτος;

Ούτε το ένα ούτε το άλλο, στο στάδιο της αντιπαραθέσεως που βρίσκονται μεταξύ τους. Ούτε εφικτά είναι ούτε και δίκαια. Η μεν πρώτη λύση ισοδυναμεί με παραίτηση παντός αιτήματος εκ μέρους των εκπαιδευτικών λειτουργών, την παραδοχή ότι αυτά που ζητούσαν ήταν παράλογα και την ταπείνωση των ηττημένων.

Αλλά και η δεύτερη λύση, υποχώρηση του κράτους και ικανοποίηση όλων των αιτημάτων, θα το εξέθετε, θα εκλόνιζε το κύρος του και θα είχε στη συνέχεια να αντιμετωπίσει μιαν αλυσιδωτή απαίτηση από παραλλήλους επαγγελματικούς κλάδους.

Τότε «τι δέον γενέσθαι»;

Κατ’ αρχήν, και από τα δύο μέρη να παύσει η αδιαλλαξία και ο έντεχνος εκβιασμός. Η κατάσταση εκτραχύνεται. Προστίθενται στην αρχική απεργία των δασκάλων η δεύτερη και Τρίτη βαθμίδα και οι «καταλήψεις» με τις τραγικές τους συνέπειες. Αναζήτηση λοιπόν λύσεως με ειλικρίνεια. Τέλος στις ακρότητες. Εκείνο το «μηδέν άγαν» και το «μέτρον άριστον» οδηγούν στη χρυσή τομή, αρχαιοελληνικά αιτήματα με διαχρονική και οικουμενική αξία.

Έπειτα η απεξάρτηση των αντιδικούντων από πολιτικές και κομματικές εξαρτήσεις και «πατροναρίσματα» που δυσκολεύουν μια ψύχραιμη και αντικειμενικοί μας δεν επιτρέπεται να παίζουν «εν ου παικτοίς». Ίσως ο σχηματισμός μιας ουδετέρας κομματικά διαιτησίας, από αποδεκτές εκατέρωθεν προσωπικότητες θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά.

Ας αναλάβουν οι αντίδικοι τις ευθύνες τους γιατί τελικά θα βγουν κι οι δυο ζημιωμένοι και περισσότερο τα παιδιά μας που θα πληρώσουν ακριβά και μακροπρόθεσμα τη διάσταση των «γονέων» τους.

 Πρωτοπρεσβύτερος

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Ι. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ