Η διέξοδος από την αδιέξοδο

«Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τους σεισμούς», μας είπαν οι σεισμολόγοι, αφού η χώρα μας είναι σεισμογενής και «με πορείες και απεργίες» προσθέτουν οι πάσης προελεύσεως απεργοί.

Και το δεύτερο σωστό, μια και η χώρα μας είναι όχι μόνο σεισμογενής αλλά και απεργιογενής…

Κάθε Δευτέρα πρωί διερωτάται υπομένοντας τις ειδήσεις έως τέλους: ποιοι, ποια μέρα και για πόσο απεργούν αυτή την εβδομάδα αυτή και την προηγούμενη, ίσως και την επόμενη, ζούμε με την απροσδιορίστου διάρκειας απεργία των δασκάλων που κλιμακώνεται και στις επόμενες βαθμίδες εκπαιδεύσεως.

Αιτία ή καλύτερα αιτίες, όχι βέβαια το υπέδαφος, αλλά τα γνωστά: άνιση μεταχείριση του υπαλληλικού κόσμου από το κράτος που τους αξιολογεί με δικά του κριτήρια, ελλιπείς αμοιβές, θεσμικά κενά, ανεκπλήρωτες προεκλογικές υποσχέσεις και χρονικές ευκαιρίες, προεκλογικά ή και μετεκλογικά.

Η τελευταία απεργία των εκπαιδευτικών μας ενώ συγκλονίζει την παιδεία μας, έχει περιέλθει σε μια οξεία αντιδικία μεταξύ απεργών και κράτους και οδηγείται σε αδιέξοδο.

Τα επιχειρήματα και των δύο πλευρών, μέχρις ενός σημείου βέβαια και όχι απολύτως, σοβαρά και εν πολλοίς πειστικά.

Δεν θα ταχθούμε χωρίς εύλογες επιφυλάξεις με τον ένα εκ των αντιδικούντων γιατί το όλο θέμα είναι πολύπλευρο, πολύπλοκο και χρονίζουν και απαιτεί εμπεριστατωμένη μελέτη, ενώ κινδυνεύουμε να διολισθήσουμε –ας μου επιτραπεί- για να μην αδικήσουμε κανένα, στην απόφαση του «Καραγκιόζη δικαστή»… «Και συ έχεις δίκιο αλλά και συ! Πηγαίνετε λοιπόν στο καλό».

ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ

Αυτή προσέγγιση του θέματος θα εξετάσουμε τις παραμέτρους της απεργίας αυτής που δεν είναι όπως όλες οι άλλες.

Κατ’ αρχήν, οι πορείες και οι απεργίες και τα συλλαλητήρια είναι δικαίωμα των εργαζομένων υπό τον όρον πάντοτε ότι δεν αγνοούνται και καταπατούνται τα δικαιώματα των άλλων. Και εν προκειμένω έχουν δικαιώματα οι εκπαιδευτικοί, των οποίων η προσωπικότητα και το έργον δεν εκτιμάται ανέκαθεν όσο πρέπει, έχουν άνισο μεταχείρηση εν σχέσει με άλλες επαγγελματικές τάξεις, αλλά έχουν δικαιώματα και οι μαθητές και οι γονείς στην ελευθέρα πρόσβαση και απόκτηση του αγαθού παιδεία που τους το στερούν αγνοώντας τους. Πρώτη συνέπεια της πολύωρης απεργίας η ασυγχώρητη απώλεια εκατοντάδων διδακτικών ωρών που δεν αποτιμώνται με τίποτα, καθιστώντας την αγραμματοσύνη των μαθητών μας τραγικότερη. Και εδώ θα σημειώσουμε και την υποκρισία από μέρους και των δύο αντιδίκων. Πρώτα του Υπουργείου Παιδείας, αλλά όχι και ολίγων εκπαιδευτικών, που εξανίστανται για την «απώλεια» κάποιων διδακτικών ωρών εξ’ αιτίας του εκκλησιασμού των μαθητών, των παρελάσεων, της εθελοντικής προσελεύσεώς τους την περίοδο των Τεσσαρακοστών (Χριστουγέννων και Πάσχα) στο σωστικό Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως που διεξαγόταν έως χθες στα σχολεία. Όσο για την απώλεια τόσων διδακτικών ωρών, εξ’ αιτίας των απεργιών, δεν συμβαίνει τίποτε!

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

Που θα πρέπει να σημειώσουμε είναι η ιδιαιτερότητα του έργου των εκπαιδευτικών που πολλοί από αυτούς δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν. Ο Δάσκαλος δεν ασκεί μόνο ένα βιοποριστικό επάγγελμα, αλλά συγχρόνως και ένα ιερό λειτούργημα με σταυρικό χαρακτήρα, δηλαδή εκούσιες θυσίες που απαιτεί η σωστή άσκησή του, όπως και ο ιερέας. «Αν δεν ήμουν λειτουργός του Ευαγγελίου – έλεγε ο Λούθηρος- θα ήθελα να ήμουν διδάσκαλος σχολείου».

Έτσι το είδαν και το εβίωσαν οι καταξιωμένοι λειτουργοί της σχολικής παιδείας που εδίδαξαν στους πιο δύσκολους καιρούς της ιστορικής πορείας του Γένους και με τις πλέον αντίξοες συνθήκες. Γι΄ αυτό και πήραν την μετά τους ιερείς θέση στη συνείδησή του και ετύγχαναν απεριορίστου σεβασμού και λαϊκής στηρίξεως. Δεν συνιστούμε βέβαια στους εκπαιδευτικούς μας (στων οποίων την τάξη ανήκει και ο γράφων και εργάσθηκε τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες κάτω από πολύ δυσμενέστερες συνθήκες) τον Ιαπωνικό τρόπο απεργίας με την προσέλευση στην εργασία φορώντας το περιβραχιόνιο της ομαδικής διαμαρτυρίας (τέτοιες ευαισθησίες είναι ακατανόητες στους Νεοέλληνες), ούτε μια παθητική στάση. Η απεργία είναι δικαίωμα των εργαζομένων αλλά μέσα στα όρια του αλληλοσεβασμού και της λογικής. Εδώ φθάσαμε στα άκρα. Κλείσαμε επ’ αόριστον τα σχολεία! Και  πού στέλνουμε τα παιδιά μας; Στις καφετέριες, τους δρόμους και τα διάφορα στέκια διακινήσεως ναρκωτικών! Και πόση η κοινωνική ανωμαλία και η οικονομική ζημιά από την αναγκαστική απουσία των εργαζομένων, μητέρων που πρέπει να παραμείνουν στο σπίτι τους με τα ανήλικα παιδιά τους;

ΜΙΑ ΤΡΙΤΗ παρατήρηση. Απεργούν και οι νοσοκομειακοί γιατροί, και οι υπάλληλοι της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ. Δεν πεθαίνουν όμως οι άρρωστοι στους δρόμους, ούτε «μπλάκ άουτ» σημειώνεται, ούτε χωρίς πόσιμο νερό μένουμε. Όλοι αυτοί απεργούντες αφήνουν πίσω τους ένα προσωπικό ασφαλείας για τις επείγουσες ανάγκες. Και το ερώτημα: ποιο προσωπικό ασφαλείας αφήκαν πίσω τους οι απεργούντες εκπαιδευτικοί; Πως στερούν επί μακρόν και μετά τις μακρές θερινές διακοπές, το αγαθό παιδεία από τους ανηλίκους μαθητές; Όσο και τα προηγούμενα αγαθά, και σε μείζονα θέση η παιδεία που δεν προσφέρει απλώς το ζην αλλά το «ευ ζήν» που εξανθρωπίζει τον άνθρωπο. Και εάν «κάθε νέο σχολείο που ανοίγει – κατά τον Β. Ουγκώ – κλείνει μια φυλακή», όταν κλείνουν (πάμε πια για ένα μήνα) τόσα σχολεία πόσες φυλακές ανοίγουν;

Ο δάσκαλος του Γένους και εθνεγέρτης Πατροκοσμάς στις κηρυγματικές αφυπνιστικές περιοδείες του έλεγε εμφαντικά: «Καλύτερα αδελφέ να έχεις ελληνικόν σχολείον εις την χώραν σου παρά να έχεις βρύσες και ποτάμια!». Γι’ αυτό και προχώρησε στο θαυμαστό έργο της ιδρύσεως διακοσίων Δημοτικών σχολείων και δέκα «ελληνικών» (αρχαίας ελληνικής διαλέκτου) στις τριάντα επαρχίες που περιόδευε! Και έτσι επιβίωσε και ανέστη το Γένος.

ΤΕΛΟΣ (χωρίς να εξαντλούνται οι παράμετροι) ποιο μήνυμα περνούμε στη μαθητιώσα νεολαία; Σε ένα τηλεοπτικό διάλογο (κατ’ ευφημισμόν), είπε ο εκπρόσωπος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας όταν του ετέθη το ερώτημα αυτό «ότι η ζωή είναι αγώνας». Δεν ξέρω πόσο το κατάλαβαν και πως το ερμήνευσαν τα πνευματικώς και ηθικώς ανώριμα ανήλικα παιδιά. Ναι! Αγώνας αλλά όχι μόνο με διεκδίκηση δικαιωμάτων και δια παντός τρόπου. Είναι και εκτέλεση καθηκόντων και υποχρεώσεων, με ανάλογες θυσίες. Το μόνο βέβαια μήνυμα που πήραν ότι υπερτάτη αξία της ζωής είναι το χρήμα που μπορούμε να διεκδικούμε δια παντός τρόπου και η βία ως απάντηση στη βία!

Δεν ζητούμε σήμερα στον κόσμο που ζούμε «ήρωες διδασκάλους». Υπάρχουν βέβαια αλλά είναι οι λιγότεροι ώστε να μην επαρκούν για να χαρακτηρίζεται το σύνολο. Λίγα χρόνια πριν, την περίοδο της Κατοχής και του εμφυλίου, θυμούμαι δασκάλους και δασκάλες (εκ των οποίων δύο θείες μου επώνυμες) όταν από την παντελή έλλειψη συγκοινωνίας και τον κίνδυνο να χαρακτηριστούν ως ύποπτες ή και να κακοποιηθούν από τα στρατεύματα Κατοχής ή και κάποιους αντάρτες, μπορούσαν να μην πηγαίνουν στα σχολεία τους που ήταν μία και δύο ώρες έξω από την πόλη του Πύργου Ηλείας σε κάποια χωριά, δικαιολογημένα από την υπηρεσία τους. Εκείνες, αψηφώντας κάθε κίνδυνο πήγαιναν πεζοπορώντας για «να μην αφήσουν τα παιδιά τους τυφλά» γιατί τις καλούσε το καθήκον όπως έλεγαν.

Κι αυτό συνέβαινε και σε άλλες ελληνικές επαρχίες!

Οι ήρωες δεν γίνονται ούτε από επιταγή ούτε από ανάγκη. Αλλ’ ας αφήσουμε το παρελθόν και ας έλθουμε στο «το γε νυν έχον» και στο «τι δέον γενέσθαι» για να βγούμε από το τούνελ και την αδιέξοδο της απεργιακής ιστορίας με όλες της τις επιπτώσεις. Ποια λύση θα προτείναμε;

Την άμεσο επιστροφή των απεργούντων στις θέσεις τους που απαιτεί το Υπουργείο Παιδείας ή την άμεσο ικανοποίηση όλων των αιτημάτων τους «εδώ και τώρα» από το κράτος;

Ούτε το ένα ούτε το άλλο, στο στάδιο της αντιπαραθέσεως που βρίσκονται μεταξύ τους. Ούτε εφικτά είναι ούτε και δίκαια. Η μεν πρώτη λύση ισοδυναμεί με παραίτηση παντός αιτήματος εκ μέρους των εκπαιδευτικών λειτουργών, την παραδοχή ότι αυτά που ζητούσαν ήταν παράλογα και την ταπείνωση των ηττημένων.

Αλλά και η δεύτερη λύση, υποχώρηση του κράτους και ικανοποίηση όλων των αιτημάτων, θα το εξέθετε, θα εκλόνιζε το κύρος του και θα είχε στη συνέχεια να αντιμετωπίσει μιαν αλυσιδωτή απαίτηση από παραλλήλους επαγγελματικούς κλάδους.

Τότε «τι δέον γενέσθαι»;

Κατ’ αρχήν, και από τα δύο μέρη να παύσει η αδιαλλαξία και ο έντεχνος εκβιασμός. Η κατάσταση εκτραχύνεται. Προστίθενται στην αρχική απεργία των δασκάλων η δεύτερη και Τρίτη βαθμίδα και οι «καταλήψεις» με τις τραγικές τους συνέπειες. Αναζήτηση λοιπόν λύσεως με ειλικρίνεια. Τέλος στις ακρότητες. Εκείνο το «μηδέν άγαν» και το «μέτρον άριστον» οδηγούν στη χρυσή τομή, αρχαιοελληνικά αιτήματα με διαχρονική και οικουμενική αξία.

Έπειτα η απεξάρτηση των αντιδικούντων από πολιτικές και κομματικές εξαρτήσεις και «πατροναρίσματα» που δυσκολεύουν μια ψύχραιμη και αντικειμενικοί μας δεν επιτρέπεται να παίζουν «εν ου παικτοίς». Ίσως ο σχηματισμός μιας ουδετέρας κομματικά διαιτησίας, από αποδεκτές εκατέρωθεν προσωπικότητες θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά.

Ας αναλάβουν οι αντίδικοι τις ευθύνες τους γιατί τελικά θα βγουν κι οι δυο ζημιωμένοι και περισσότερο τα παιδιά μας που θα πληρώσουν ακριβά και μακροπρόθεσμα τη διάσταση των «γονέων» τους.

 Πρωτοπρεσβύτερος

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Ι. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

Η ΚΟΠΡΟΣ ΤΟΥ ΑΥΓΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΗΡΑΚΛΗΣ

Και μια νέα ελληνική πρωτιά. Όχι στα γήπεδα ή τα στάδια ή τα επιστημονικά εργαστήρια της Ευρώπης, αλλά στο στίβο της καθημερινής ζωής. Πρωτιά για πρωτιά!. .. Μια νέα πρωτιά που κάθε άλλο μας τιμά και μπορούμε να καυχιόμαστε γι’ αυτήν. Ποια είναι αυτή; «αισχρόν εστίν και λέγειν». Είναι η πρωτιά μας στη … διαφθορά!

Εκείνοι που ασχολούνται κατ’ ειδικότητα με αριθμητικές εκτιμήσεις και στατιστικές, αξιολογώντας καταστάσεις και γεγονότα σε επίπεδο συγγενών λαών, μας απένειμαν τελευταία το «χρυσό μετάλλιο» της ηθικής διαφθοράς. Μας χαρακτήρισαν ως τον πλέον διεφθαρμένο ηθικά, λαό της Ευρώπης!

Δεν ξέρω αν ο χαρακτηρισμός αυτός συνιστά υπερβολή. Αλλά κι αν δεν αξίζουμε το «χρυσό» ή το «αργυρό», οπωσδήποτε το «χάλκινο» αφού είμαστε στους κορυφαίους της θλιβερής αυτής επιδόσεως, παίρνοντας τους περισσότερους βαθμούς από άλλοτε … Και είναι βέβαιο, ότι για τη «διάκριση» αυτή δεν δωροδοκήσαμε κανένα… «την πήραμε με το σπαθί μας»!. .. Και συνηγορούν στο χαρακτηρισμό αυτό τα καθημερινά σκάνδαλα, εφ’ όλης της ύλης της δημοσίας και ιδιωτικής ζωής, που έρχονται τελευταία στο φως και είναι το πρώτο και κύριο θέμα στην ενημέρωσή μας από τα Μ.Μ.Ε.

Εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας τις προάλλες είχε πρωτοσέλιδο με μεγάλους τίτλους και υπότιτλους δημοσίευμα, για την πολύμορφη διαφθορά σε αριθμούς που τσακίζουν κόκαλα:

Δυόμιση εκατομμύρια συνέλληνες «λάδωσαν» δημοσίους υπαλλήλους για να επιτύχουν συντομότερη διεκπεραίωση εκκρεμούντων αιτημάτων τους (νομίμων και παρανόμων) … Ένας στους δυο που διορίστηκαν σε δημόσια ή και ιδιωτική υπηρεσία «μπήκε απ’ το παράθυρο» … Τριανταπέντε στους εκατόν προώθησαν σε θέσεις στενούς συγγενείς, κουμπάρους κλπ., ενώ κάποιοι απ’ αυτούς σχετίζονται με ύποπτα πρόσωπα … Και »ο χορός καλά κρατεί».

Στα παραπάνω προστίθενται η ανασφάλεια, η αφερεγγυότητα, η εκμετάλλευση, η εγκληματικότητα, τα σεξουαλικά εγκλήματα και οι αποτροπιαστικές διαστροφές σε αριθμούς μεγάλης επιδόσεως.

Πώς μετά να μην διεκδικούμε τον τίτλο της επονείδιστης πρωτιάς;

Βέβαια το φαινόμενο της διαφθοράς δεν είναι σημερινό αφού εκπηγάζει από

την αμαυρωθείσα μεταπτωτική ανθρώπινη φύση. Ωστόσο παρουσιάζεται κατά περιόδους στην πορεία του κόσμου, από τη Βιβλική ιστορία έως σήμερα με διαφορετική ένταση και μορφή. Είναι «νόσος» ενδημική που κατά καιρούς γίνεται επιδημική και κάποτε πανδημία. Και σήμερα ζούμε την τελευταία της μορφή, μια μορφή «προκατακλυσμιαία». Και κάτι άλλο ακόμη: Ο λαός μας που είχε παραδοσιακά την ευσέβεια και την αρετή ως αξίες, διδάσκοντας και τους άλλους λαούς, σήμερα τις αντικατέστησε με απαξίες που τις λατρεύει και βιώνει αναίσχυντα.

Παλιότερα, οι πάσης φύσεως ηθικές παρεκτροπές συνοδεύονταν από την ντροπή και καταδικάζονταν από το λαϊκό αίσθημα. Σήμερα γίνονται ασύστολα, θεωρούνται «εξυπνάδα» και «λεβεντιά», τείνουν να γίνουν τρόπος ζωής. Το λεγόμενο ελληνικό «φιλότιμο» ξεθώριασε, και σπανίζει. Διανύουμε την εσχάτη κρίση ως ανθρωπότητα αλλά και ως λαός. Στις ημέρες μας εκπληρώνεται η πρόρρηση του Ησιόδου όπου κατά τη διάρκεια της ζωής του «πέμπτου γένους» η Αιδώς και η Νέμεσις θα εγκαταλείψουν τις κοινωνίες μας λόγω του πληθωρισμού της κακίας και περισσότερο τα λόγια του »αποστόλου των εθνών» Παύλου που αναφέρονται στις «έσχατες ημέρες»: «έσονται γαρ οι άνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, γονεύσιν απειθείς, αχάριστοι, ανόσιοι, άστοργοι, άσπονδοι, διάβολοι, ακρατείς, ανήμεροι, αφιλάγαθοι, προδόται, προπετείς, τετυφωμένοι, φιλήδονοι μάλλον ή φιλόθεοι … (Β’ επιστ. προς Τιμόθεον γ, 2-4).

Σήμερα ζούμε σε μιά έξαρση του φαινομένου διαφθορά και όχι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα κάποιας σποράς του τελευταίου ημίσεος του περασμένου αιώνα, το ξεχείλισμα ενός δυσώδους βόθρου που δεχόταν τα λύματα ανατρεπτικών και αμοραλιστικών ιδεών και συμπεριφορών της κάθε είδους ηγεσίας. Και ό,τι φυσικότερο «ο γαρ εάν σπείρη άνθρωπος, τούτο και θερίσει’» (Γαλάτας στ’ 7). Και δεν νομίζετε πως είναι, αν μη τι άλλο, αλλά παράλογο και άδικο να ζητούμε να τα φορτώσουμε όλα στη σημερινή πνευματική και πολιτική ηγεσία; Η διαφθορά δεν έχει κομματικό χρώμα. Οι διεφθαρμένοι, οι «παντός καιρού» τρυπώνουν και δρουν παντού.

Η διαφθορά δεν έχει κομματικό χρώμα.

Απλούστατα, αυτό που ζούμε σήμερα είναι ότι ο βόθρος ξεχείλισε και το τραγικότερο εξακολουθεί να δέχεται και νέα λύματα … Ο χαρακτηρισμός που μας απένειμαν οι ξένοι, τα νεότερα σκάνδαλα που έρχονται στο φως, το κλίμα που δημιουργείται λόγω προεκλογικής περιόδου εξ αμοιβαίων καταγγελιών, διαμορφώνουν μιαν εικόνα εσχάτης διαφθοράς που θα μπορούσε να περιγράφει με τους γνωστούς λόγους του προφητάνακτα: «πάντες εξέκλιναν, άμα ηχρειώθησαν, ουκ έστι ποιών χρηστότητα, ουκ έστιν έως ενός»! Οι ολίγες, ποσοστιαία, εξαιρέσεις, επιβεβαιώνουν τον γενικόν κανόνα. Και για να μην θεωρηθεί ο χαρακτηρισμός που μας απενεμήθη ως του πλέον διεφθαρμένου λαού, του λαού μας, και η εικόνα που προβάλλουμε υπερβολή, ρωτά: Υπάρχει περίπτωση χειρουργικής επεμβάσεως χωρίς «φακελάκι»; άμεση εξυπηρέτηση από αρμόδια υπηρεσία, χωρίς γραφειοκρατική εμπλοκή και καθυστέρηση, άνευ «λαδώματος» και «γρηγοροσήμου»; διορισμός, και όταν διαθέτει κανείς «τα προς τούτο προσόντα», χωρίς κάποιο πρόσωπο- μέσον;

Αξιοκρατική επιλογή και αναγνώριση των ολίγων που αγωνίζονται να σταθούν όρθιοι;

Ίσως κάπως καθυστερημένα (ποτέ δεν είναι αργά) οι «εν εξουσίαις» προβληματισμένοι ζητούν και επιχειρούν την κάθαρση. Το γεγονός, ασχέτως τόλμης και αποτελεσματικότητος των μέτρων που προτείνονται, μας δημιουργεί μιάν ελπίδα βελτιώσεως. Η εισαγωγή στη Βουλή προτάσεων και νομοσχεδίων κατασταλτικών και προληπτικών, αυστηροτέρων ελέγχων και ποινών για τους παραβάτες θα έχουν ασφαλώς κάποια αποτελέσματα. Αλλά ας μη λησμονούμε τη ζωτικότητα της διαφθοράς που σαν άλλη Λερναία Ύδρα σε κάθε κεφάλι που της κόβεται φυτρώνουν άλλα δύο, καθώς και του καταστρεπτικού ζιζανίου των καλλιεργειών, της αγριάδας, που όσο κι αν αφανίσουμε επιφανειακά ξαναφουντώνει λόγω του βαθιού ριζώματός της.

Η διαφθορά θα καταπολεμηθεί αποτελεσματικά – χωρίς βέβαια και να εκλείψει εντελώς-αλλά να αποτελεί πάντως περιορισμένο και καταδικαζόμενο φαινόμενο-όταν σταματήσει η εισαγομένη μεταλλαγμένη καρκινογόνος σπορά και χτυπηθεί το κακό στις ρίζες του. Στην ανακατάταξη των αξιών που έγινε με την αντιστροφή της αξιολογικής πυραμίδος τους τις τελευταίες δεκαετίες, όπου τη θέση των θεμελιωδών καθιερωμένων ηθικών και πνευματικών αξιών, πήραν κατώτερες αξίες αισθησιακές, βιολογικές αλλά και απαξίες ακόμη. Στην παιδεία μας, με τη σχολική αλλά και την ευρύτερη έννοια από όλους τους φορείς: την οικογένεια, τα Μ.Μ.Ε., την τέχνη, την καθόλου αγωγή από νηπιακής ηλικίας που εν ονόματι της «προόδου», της «ελευθερίας», του «εκσυγχρονισμού», έχει σημαία της την «ήσσονα προσπάθεια», τον ευδαιμονισμό, τον εγωκεντρισμό, το εύκολο και χωρίς ηθικούς κανόνες κέρδος, τον ωφελιμισμό, την ενστικτώδη ζωή, την αμφισβήτηση των ιδανικών και κάθε αυθεντίας. Εξόρισε από τη σχολική μας παιδεία τις προγονικές αρετές, τα ελληνορθόδοξα ιδανικά χάρις στα οποία ελευθερώθηκε, επιβίωσε και εθαυματούργησε το Γένος -έστω κι αν κάποιοι τα καπηλεύτηκαν με διάφορες «προφάσεις εν αμαρτίαις» – εισάγοντας προς το προσωπικόν συμφέρον και «τη εντολή» ξένων κέντρων εξουσίας καινά δαιμόνια κατ’ ουσίαν έωλα και ανατρεπτικά. Η λατρεία του Μαμωνά πάνδημος. Τα πάντα πωλούνται και αγοράζονται Το να ζητούμε λοιπόν κάθαρση χωρίς αναγέννηση και διαμόρφωση υγιών συνειδήσεων» αγνοώντας ή και απορρίπτοντας τις ελληνορθόδοξες αξίες της μακραίωνη ς παραδόσεώς μας, «μάτην κοπιώμεν» και «αέρα δέρομεν». Όσους νόμους, όσους ελέγχους, όσες ποινές και αν νομοθετήσουμε για τους παραβάτες, η νόσος μας δεν θεραπεύεται. «Βροτοίς άπασιν η συνείδησις Θεός». Υπερτάτη αρχή, φύλακας του Νόμου, εμπνευστής και ρυθμιστής της ηθικής μας συμπεριφοράς η υγιής συνείδηση.

Όταν ο Ηρακλής κλήθηκε από τον Αυγεία να καθαρίσει τους σταύλους του από την κοπριά των κοπαδιών του, που είχε επισωρευθεί κάποιες δεκαετίες εκεί, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα, δεν στηρίχτηκε στη σωματική του ρώμη και τη χρήση του ροπάλου του μόνο. Αναζήτησε κάτι πιό δυνατό και αποτελεσματικό, τη δύναμη του υγρού στοιχείου. Και πέτυχε την κάθαρση στρέφοντας προς τα εκεί το ρεύμα του ποταμού Αλφειού.

Πέραν από την ισχύ του Νόμου και της δικαιοσύνης χρειάζεται και κάτι άλλο. Η δύναμη μιας διαμορφωμένης υγιούς συνειδήσεως που διαμορφώνει και ισχυροποιεί σε τέλειο βαθμό μόνο η χριστιανική και ηθική. Μια τέτοια συνείδηση ενεργεί αποτελεσματικά, ανασταλτικά και προτρεπτικά, εξασφαλίζοντας την ομαλή λειτουργία των ανθρωπίνων κοινωνιών.

πρωτοπρεσβύτερος

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Ι. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ

Είθισται στο τέλος κάθε χρονιάς να σημειώνονται τα σπουδαιότερα γεγονότα που συνέβησαν κατ’ αυτήν. Ευχάριστα και δυσάρεστα γεγονότα, αξιωτικά και απαξιωτικά του πολιτισμού μας, όπως τεχνολογικές και επιστημονικές νέες κατακτήσεις, πολιτικές εξελίξεις, συγκρούσεις κοινωνικές και εθνικές όπως και καταστροφικές Θεομηνίες. Οι αναφορές ωστόσο σε πνευματικά γεγονότα και τα παρεπόμενά τους είναι πολύ λίγες, ίσως επειδή δεν εντυπωσιάζουν το ευρύτερο κοινό και δεν αναφέρονται στις αναζητήσεις του.

Από τα γεγονότα του απελθόντος 2006 η αναφορά μας θα γίνει σε ένα σημαντικό πνευματικό γεγονός, με ιδιαιτέρας σημασίας εκκλησιαστικές, πολιτικές και εθνικές παραμέτρους. Το γεγονός αυτό ήταν η επίσκεψη του νέου προκαθημένου της Ρωμαιοκαθολικής χριστιανοσύνης, πάπα Ρώμης Βενεδίκτου ΙΣΤ, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, καθώς και η ανεξάρτητη από αυτήν επίσκεψη του προκαθημένου της Ελλαδικής εκκλησίας αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Χριστοδούλου στο Βατικανό.

Τα δύο αυτά συγγενή γεγονότα του παρελθόντος έτους, λόγω της ιδιαιτέρας και βαθυτέρας σημασίας τους, επρόβαλλε και τούτο προς έπαινόν της  η κρατική ελληνική τηλεόραση με κάθε λεπτομέρεια, σε πολύωρες αποκλειστικές παρουσιάσεις. Βέβαια ήταν επόμενο λόγω ελλιπούς εκκλησιολογικής και εκκλησιαστικής ιστορικής γνώσεως των παρουσιαστών και σχολιαστών ή και ελευθέρας εκφράσεως προσωπικών τους απόψεων, να γίνει χρήση αδοκίμου και λανθασμένης εκκλησιαστικής ορολογίας και εκτιμήσεων. Αυτό συνέβη και στην σχετική αρθογραφία του τύπου. Ο αδόκιμος αυτός τρόπος παρουσιάσεως δημιούργησε ένα συγχυτικό κλίμα και οδήγησε στη διαμόρφωση δύο αντιθέτων ακραίων συμπερασμάτων και απόψεων.

Η πρώτη ότι οδηγούμεθα προς ένωση των εκκλησιών, με ασυγχώρητο παραθεώρηση όλων των δογματικών διαφορών σε βασικά άρθρα της παραδοθείσης Πίστεως και της διαμορφωθείσης μακραίωνος εκκλησιαστικής συνειδήσεως αμφοτέρωθεν. Εις αυτήν την εντύπωση συνετέλεσε και η παρερμηνευθείσα πρόταση περί «ενότητος» των εκκλησιών δια την από κοινού αντιμετώπιση της σύγχρονου πολυειδούς κρίσεως και των κοινών εχθρών.

Η δευτέρα εντύπωση ότι οι συναντήσεις αυτές συνιστούν ένα επικίνδυνο άνοιγμα προς τους ετεροδόξους της Δύσεως, και μια έναρξη ανεπιτρέπτων αναγνωρίσεων, συμβιβασμών και υποχωρήσεων, που συν τω χρόνω θα διολισθήσει σε μιάν αλλοίωση της ορθοδόξου ομολογίας και εκκλησιαστικής υποστάσεως με ένα μελλοντικό σχήμα πλασματικής ενώσεως.

Η πρώτη περί ουσιαστικής προσεγγίσεως και διαφαινομένης στον ορίζοντα ενώσεως ενισχύθηκε από την Θεολογική και ιστορική στις σχέσεις των δύο εκκλησιών άγνοια και τον τρόπο θεωρήσεως της Εκκλησίας. Πολλοί την βλέπουν ως ένα απλό θρησκευτικό Θεσμό με εγκόσμιες διαστάσεις ή μια ιδεολογία, και σύνολο το γεγονός ως προσπάθεια προσεγγίσεως προς άμβλυνση των διαφορών και τριβών ρωμαιοκαθολικών και ορθοδόξων, με ένα νέο πνεύμα ως εκείνο που οδήγησε στη δημιουργία της ηνωμένης Ευρώπης, ή ως μία συνάντηση αρχηγών κρατών που θα διαπραγματευθούν με αμοιβαίες παραχωρήσεις την λύση των διαφορών τους και τη δημιουργία μιας «oμoσπoνδίας» συγγενών λαών! Συνέπεια τούτου όλες εκείνες οι ανακρίβειες και λανθασμένες εκτιμήσεις.

Η δευτέρα εκ διαμέτρου αντίθετη εντύπωση και άποψη ενισχύεται και τεκμηριώνεται σοβαρώς από τις ουκ ολίγες τραυματικές εμπειρίες του ορθοδόξου πληρώματος από τους Ρωμαιοκαθολικούς, από του σχίματος έως σήμερα, και την εμφανή διάθεση υποταγής της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Προς τούτο και από την αποτυχία των μέχρι τούδε προσπαθειών προσεγγίσεως (περίπου δεκατεσσάρων!) με αποκορύφωμα την «σύνοδο» Φερράρας Φλωρεντίας (1438-39) λόγω τότε της παπικής αδιαλλαξίας, και τις εν συνεχεία νεότερες άκαρπες προσπάθειες, περισσότερον όμως από την διατήρηση και την επ’ εσχάτων αναδραστηριοποίηση στις ορθόδοξες ανατολικές χώρες της προσηλυτιστικής Κινήσεως της Ουνίας. Έτσι, όχι αδικαιολόγητα, θεωρούν άκαρπη και επικίνδυνη κάθε κοινωνία των δύο εκκλησιών. Επικαλούνται μάλιστα όσοι έχουν την δευτέρα ως άνω εντύπωση και άποψη, τη σύσταση του ευαγγελιστού Ιωάννου (Β’ Ιωάννου επιστολή στιχ. 1ο) προς τους χριστιανούς, για τις σχέσεις τους με τον μη ομολογούντα την ορθή πίστη «και χαίρειν αυτώ μη λέγειν», καθώς και κάποιους εκκλησιαστικούς Κανόνες ερμηνεύοντας τους «κατά γράμμα».

Πώς πρέπει να δούμε το γεγονός αυτών των συναντήσεων ώστε να κάνομε μια σωστότερη κατά το δυνατόν εκτίμηση;

Η πρώτη θεώρηση, περί ουσιαστικής προσεγγίσεως και προοιωνιζομένης, όχι μακράν, ενώσεως, είναι εκτός πραγματικότητος, γιατί ξεκινά από εσφαλμένες θέσεις και εκτιμήσεις και στερείται πάσης τεκμηριώσεως. Επομένως, περιττός ο επανασχολιασμός της. Η δευτέρα σχολιαστέα και συζητήσιμος. Ωστόσο θα πρέπει να αναγνωρίσουμε και στις δύο θεωρήσεις για τις επισκέψεις αυτές αγαθή πρόθεση.

Ως προς την δευτέρα θεώρηση, προτού σηκώσουμε την «Ευρυβιάδειο ράβδο» εν ονόματι της Ορθοδοξίας, κατά πάσης κοινωνίας με τους ετεροδόξους, αναμένοντας την από μέρους τους, αδύνατο εκ των πραγμάτων και εκ προοιμίου, υποχώρηση, θα πρέπει κατά την ταπεινή προσωπική μου γνώμη:

α) Να απεγκλωβιστούμε από ένα κακό παρελθόν που χαρακτηρίζουν ατυχείς και ανεπιτρέπτους ενίοτε προσεγγίσεις, όπως εκείνην του αστάτου και νοσούντος περί την πίστιν πατριάρχου Κων/πόλεως Ιωάννου Βέκου (127551282) παλαιότερα, και Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-39) αργότερα. Προσεγγίσεις και ενωτικές προσπάθειες που έγιναν υπό την πίεση πολιτικών και εθνικών σκοπιμοτήτων και εκβιασμών της εποχής εκείνης, καθώς και των άλλων προ της Αλώσεως της Πόλεως χρόνων, υπό την σκιάν του επερχομένου εθνικού ολέθρου. Είναι υπερβολή να τις εξομοιώνουμε με τις σύγχρονες επισκέψεις και τον επιχειρούμενο Θεολογικό διάλογο. Στη σύγχρονη κινητικότητα για προσέγγιση των εκκλησιών υπάρχει ένα διαφορετικό κλίμα και εκφράζεται η νοσταλγία της αρχαίας αποστολικής ενότητος που διεσπάσθη με το σχίσμα ή τουλάχιστον η επιθυμία για μια επίσημη εκεχειρία προς αντιμετώπιση κοινών εχθρών. Και θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη τον κόσμο του σήμερα. Αναλυτικότερα: α) Τα σύγχρονα εκκλησιαστικά, πολιτικά και θεσμικά δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί εκατέρωθεν, διαφέρουν από των προηγουμένων αιώνων. β) η σύγχρονη παγκόσμια ηθική, πνευματική και κοινωνική κρίση χρήζει αμέσου κοινής και οργανωμένης αντιμετωπίσεως από σύνολη τη χριστιανοσύνη. Σήμερα ο χριστιανισμός, αλλά και ο εξ’ αυτού πολιτισμός, πολεμείται μεθοδικά από τον αθεϊσμό, τον νεοπαγανισμό και την εξάπλωση των ανατολικών θρησκειών, τις πάσης φύσεως «σέκτες» και την νέα επέλαση του Ισλάμ. Ένας όχι απλώς διηρημένος χριστιανικός κόσμος, αλλά και αλληλομαχόμενος, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίσει την προδρομική εποχή του Αντιχρίστου αποτελεσματικά. γ) πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη την προσωπικότητα των συναντηθέντων εν Κων/πόλει αλλά και εν Ρώμη εκκλησιαστικών ηγετών. Γνωστός ο σεβασμός του πάπα Βενεδίκτου ΙΣΓ προς την Ορθόδοξο Εκκλησία και ο φιλελληνισμός του, καθώς και οι εκκλησιολογικές του απόψεις, περισσότερον φιλελεύθερες των ομοδόξων του, από την εποχή που ήταν καρδινάλιος και πανεπιστημιακός διδάσκαλος στο πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ της Γερμανίας. Πολύ δε περισσότερο το ορθόδοξο ήθος του Πατριάρχου της Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίου. Όσον δε δια τον προκαθήμενο της Ελλαδικής Εκκλησίας αρχιεπίσκοπο κ. Χριστόδουλο έχουμε άμεσον αντίληψη του ορθοδόξου φρονήματός του, της ηθικής του ακεραιότητος και της συνέσεώς του στις διεκκλησιαστικές σχέσεις δ) τέλος πρέπει να προσέξουμε ιδιαιτέρως τις εκατέρωθεν προσφωνήσεις ως και τα κοινά ανακοινωθέντα που αφήνουν να διαφανεί καθαρά ότι όχι μόνον καμία παραχώρηση δεν έγινε σε θέματα πίστεως, αλλά απεναντίας, οι ορθόδοξοι εκκλησιαστικοί μας ηγέτες έδωκαν την ορθόδοξο μαρτυρία χωρίς «φόβον και πάθος» μετά παρρησίας. Στις προσφωνήσεις των ημετέρων προς τον Πάπα, εμμέσως απερρίφθησαν οι παραδοσιακές παπικές εκκλήσιολογικές θέσεις (πρωτείον, αλάθητον, κρατική υπόσταση της Εκκλησίας Κ.ά.Ο.) που έγινεν αποδεκτό, φαινομενικώς έστω, από την σιωπή εκείνου.

Πέραν αυτών των ενδιαφερόντων δεδομένων και συμβάντων, πρέπει να σημειώσουμε και τα συνακόλουθα θετικά στοιχεία που προκύπτουν από τις συναντήσεις αυτές:

α) Την αναγνώριση της Οικουμενικότητος του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως β) την επανακατοχύρωσή του απέναντι της Τουρκικής επιβουλής, και από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, και γ) την επίσημο συμφωνία για την από κοινού εκ μέρους των εκκλησιών αντιμετώπιση των συγχρόνων απειλών της ανά τον κόσμον χριστιανοσύνης και του Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Για πρώτη φορά στην ανεξάρτητη πορεία της Δυτικής και Ανατολικής Εκκλησίας παρουσιάζεται μια τέτοιά πνευματική επίσημη συναντιμετώπιση, ασχέτως των υφισταμένων διαφορών μας. Και όπως εδηλώθη στην κοινή διακήρυξη Πατριάρχου και Πάπα, μια κοινή αντίσταση απέναντι της εκκοσμικεύσεως της Εκκλησίας, της σχετικοκρατίας, του μηδενισμού, της παγκοσμιοποιήσεως, του ευτελισμού του ανθρωπίνου προσώπου, της τρομοκρατίας, της εκμεταλλεύσεως των πτωχών, των μεταναστών, των γυναικών, των παιδιών, της καταστροφής του περιβάλλοντος. Μια δύναμη που θα εμπνέεται και ενδυναμώνεται από το Ευαγγέλιο του Χριστού.

Μετά την προσεκτικότερη και εναργέστερη θεώρηση των συναντήσεων αυτών και την επισήμανση των θετικών τους στοιχείων, διαφαίνεται πλέον ότι παρερμηνεύθηκαν. Ούτε διαπραγματευτική συζήτηση περί προσεγγίσεως και διαφαινόμενης στο εγγύς μέλλον ενώσεως των εκκλησιών έγινε, απλώς διετυπώθη η ευχή, πολύ δε περισσότερο δεν έγινε καμιά δογματική συζήτηση ή παραχώρηση εκ μέρους των ορθοδόξων ηγετών. Οι συναντήσεις αυτές ήταν διαφορετικού χαρακτήρος και περιεχομένου όπως είδαμε. Ούτε κατ’ ουσίαν παρεβιάσθησαν Ιεροί Κανόνες.

Η γνησιότητα της «καλής θελήσεως» για προσέγγιση και από κοινού αντιμετώπιση της συγχρόνου παγκοσμίου κρίσεως από της πλευράς της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, θα δοκιμασθεί από την «λυδία λίθο» του χρόνου και των περαιτέρω εξελίξεων. Φυσικό να υπάρχουν επιφυλάξεις, αλλά δεν πρέπει να είμαστε ούτε υπεραισιόδοξοι για μια νέα περίοδο διεκκλησιαστικών σχέσεων, ούτε apriori και αβασανίστως απορριπτικοί.

Μια εσφαλμένο εκτίμηση των εκατέρωθεν προσπαθειών προσεγγίσεως, μπορεί να οδηγήσει σε έναν έστω και λανθάνοντα «διχασμόν» νέων μετηλλαγμένων «φιλενωτικών» και «ανθενωτικών», που θα αποτελούσελούσε μιαν επικίνδυνο πολυτέλεια για τον ελληνορθόδοξο χριστιανικό λαό στις τόσο κρίσιμες ημέρες που διερχόμαστε.

Η ουσιαστική προσέγγιση και, στο απροσδιόριστο μέλλον, ένωση των εκκλησιών είναι η πλέον ζωηρά από τις τελευταίες επιθυμίες του ερχομένου προς το εκούσιον πάθος Θεανθρώπου «ίνα ώσιν εν» (Ιωανν. ιζ’11) οι μαθηταί Του, και όσοι Θα επίστευαν εις Αυτόν. Η «μία Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία» παραμένει διηρημένη επί δέκα αιώνες. Η ουσιαστική προσέγγιση και επανένωση της χριστιανοσύνης δεν είναι υπόθεση κάποιων εκκλησιαστικών ηγετών, αλλά και των εκκλησιαστικών πληρωμάτων, και παρεμβάσεων της Θείας Χάριτος περισσότερον. «Χάσμα μέγα εστήρικται» μεταξύ Ανατολής και Δύσεως. Ο Θεολογικός διάλογος, ο οποίος στην κοινή δήλωση Πάπα και Αρχιεπισκόπου χαρακτηρίστηκε ως «δύσβατος ατραπός», συνεχίζεται βέβαια, αλλά θα είναι αποδοτικός και καρποφόρος μόνον εάν στηριχθεί στην ομολογία και εκκλησιολογία της αδιαιρέτου. Εκκλησίας των οκτώ πρώτων αιώνων, από τις οποίες η Ορθόδοξος Εκκλησία παρά τις ιστορικές της περιπέτειες δεν παρεξέκλινε. Και εάν ακόμη διεξάγεται εν πνεύματι αγάπης και ταπεινώσεως. Το πώς, πότε και επί ποίων θα γίνει η «ένωσις» πραγματικότης, μόνον ο Δομήτωρ της Εκκλησίας γνωρίζει. Εμείς ας κάνουμε όλο και εντονότερο το λειτουργικό αίτημα των Ευχαριστιακών μας Συνάξεων «υπέρ της των πάντων ενώσεως» και ας αναμένομε επ’ ελπίδι.

 πρωτοπρεσβύτερος

ΙΓΝΑΤΙΟΣ Ι. ΠΑΠΑΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

Η ΑΞΙΑ ΕΝΟΣ ΧΑΜΟΓΕΛΟΥ

Δεν στοιχίζει τίποτα, όμως δημιουργεί πολλά.

Πλουτίζει αυτούς που το παίρνουν,

χωρίς όμως να φτωχαίνει αυτούς που το δίνουν.

Μία στιγμούλα είναι η ζωή του

και όμως η ανάμνησή του διαρκεί κάποιες φορές αιώνια.

Δεν υπάρχει κανένας τόσο πλούσιος που να μη μπορεί να κάνει χωρίς αυτό, 

και κανένας τόσο φτωχός όσοι αυτοί που το στερούνται

Δημιουργεί ευτυχία μέσα στο σπίτι,

συδαυλίζει την καλή θέληση σε μία δουλειά,

και προσυπογράφει τη φιλία.

Είναι μια ανάπαυση για τους κουρασμένους,

ένα γλυκοχάραμα για τους θλιμμένους

και το καλύτερο αντίδοτο που έχεις για τις στενοχώριες.

Και όμως δεν μπορείς να τ’ αγοράσεις, να το ζητιανέψεις,

να το δανειστείς ή να το κλέψεις,

επειδή δεν ωφελεί σε τίποτα, εκτός αν στο χαρίσουν!

Και αν μέσα στη φούρια και τη φασαρία της ζωής,

βρεθεί κάποιος που από την πολλή του κούραση δε σας χαρίσει ένα χαμόγελο,

θα ‘χετε την καλοσύνη ν’ αφήσετε ένα δικό σας;

Γιατί κανένας δεν έχει τόσο μεγάλη ανάγκη ένα χαμόγελο,

όσο αυτός που δεν του απόμεινε κανένα για να το χαρίσει!

Η ΚΑΛΟΣΥΝΗ

Φίλοι μου,

 Η ομορφιά εντυπωσιάζει.

Η εξυπνάδα ικανοποιεί.

Η καλοσύνη σκλαβώνει!!

 Σκλαβώνει, μαγεύει,

μ α γ ν η τ ε ί ζ ε ι

πανηγυρικά κερδίζει.

 Είναι μέσον συμπάθειας

όργανο ευχαρίστησης

σίγουρα επιτυχίας.

 Πιο πολλούς

στόχους πετυχαίνει

κι ωφέλιμη αποβαίνει.

Πιο πολλούς

φίλους δημιουργεί

από την όποια δύναμη και ισχύ.

 Γιατί είν’ η καλοσύνη χάρισμα

της καρδιάς μεγαλείο

ανθρωπιάς ηχείο.

 Αμφιβάλλετε;

Δεν το νομίζω,

γιατί είν’ αλήθεια αυταπόδεικτη

και τους καλοσυνάτους μακαρίζω.