Παρασκευή Προσφόρου

Το πρόσφορο και ο οίνος  απαιτούνται για να τελεσθεί η Θεία Λειτουργία. Η παρασκευή τους προϋποθέτει υψηλή επιμέλεια  αρχικά στην πρώτη ύλη στο σιτάρι και στο σταφύλι καθώς και στην κατασκευή.

Θα προτείνουμε ένα παραδοσιακό τρόπο παρασκευής του πρόσφορου, διότι πιστεύουμε ότι η παρασκευή του  επιβάλλεται να μείνει στα χέρια των πιστών και να μεταλαμπαδευτεί η ωραία αυτή »τέχνη» στα χέρια των νεωτέρων γενεών.

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ – ΥΛΙΚΑ

Εκτός από την καθαρότητα του σώματος αλλά και της ψυχής απαιτούνται:

  • 3/4 κιλού αλεύρι σίτου σκληρό ή και μαλακό ανάμικτο.
  • Ενα κουταλάκι του γλυκού κοφτό με αλάτι.
  • Προζύμι ξινό. Είναι καλό να αποφεύγουμε τη μαγιά μπύρας.
  • Τρία περίπου φλιτζάνια του τσαγιού νερό χλιαρό.
  • Ειδικά για τον σκοπό αυτό, σκεύη (λεκάνη, ταψάκι κ.α.)

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Πριν αρχίσουμε θυμιάζουμε τα υλικά σταυροειδώς τρεις φορές λέγοντας: Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος και στη συνέχεια διαβάζουμε τους Χαιρετισμούς στη Παναγία έχοντας αναμμένο ένα καθαρό κεράκι.

Αρχίζουμε την εκτέλεση βάζοντας σε μια λεκάνη το αλεύρι. Μέσα σε λίγο ζεστό νερό λιώνουμε το προζύμι ή την μαγιά ρίχνοντας και το αλάτι.

Στη συνέχεια τα ρίχνουμε μέσα στη λεκάνη με το αλεύρι και ζυμώνουμε με δύναμη και γρήγορα για περίπου μισή ώρα προσέχοντας η ζύμη να είναι σφιχτή προσθέτοντας το αν άλογο χλιαρό νερό.

Όταν η ζύμη γίνει εντελώς λεία και ελαφριά σαν την επιφάνεια που έχει το μάρμαρο τις δίνουμε στρογγυλό σχήμα και την βάζουμε σε κερωμένο ταψί. Σκεπάζουμε το πρόσφορο με καθαρή, ειδικά για το σκοπό αυτό, πετσέτα και το βάζουμε σε ζεστό μέρος για 15 – 20 λεπτά. Μετά το ξεσκεπάζουμε και λέγοντας την ευχή:

»Δι ευχών των Αγίων Πατέρων ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ελέησον ημάς Αμήν », τοποθετούμε στο κέντρο με δύναμη την ειδική σφραγίδα για να ανατυπωθούν καλά τα ανάγλυφα σύμβολα της σφραγίδας και κυρίως τα γράμματα:

ΙΣ   ΧΡ

ΝΙ   ΚΑ

Μ Θκαθώς και τα εννέα τάγματα των Αγίων

Για να είμαστε απολύτως σίγουροι ότι δεν θα μας κωλύσει στη ζύμη πασπαλίζουμε την σφραγίδα με λίγο αλεύρι την τινάζουμε και την τοποθετούμε όπως προαναφέραμε.  Εδώ τελειώσαμε. Ξανασκεπάζουμε το πρόσφορο και το τοποθετούμε και πάλι σε ζεστό χώρο για δύο περίπου ώρες .

Το ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο γύρω στους 200 βαθμούς για μία περίπου ώρα.

Καλή επιτυχία!

Περί νηστείας

Η νηστεία είναι η πρώτη εντολή του Θεού που δόθηκε στον άνθρωπο αμέσως μετά την δημιουργία. Έτσι την εφήρμοσαν όλοι οι προφήτες και οι δίκαιοι της Π.Δ   οι οποίοι όπως λέγει ο Μ. Βασίλειος ανεδείχθησαν φίλοι της νηστείας. Την υψίστη σημασία της νηστείας φανερώνει ο Ιησούς Χριστός ο Οποίος πρίν αρχίσει το κοσμοσωτήριο και λυτρωτικό Του έργο »ενήστευσε ημέρας και νύκτας τεσσαράκοντα».

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πρώτος άνθρωπος ο Αδάμ » μη νηστεύσας απώλεσεν εαυτόν και όλο το ανθρώπινο γένος».

Αντιθέτως ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός μας έδειξε την οδόν της σωτηρίας για όλο το γένος των ανθρώπων, αρχίζοντας το έργο Του με νηστεία. Σήμερα λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι όποιος τηρεί τη νηστεία μιμείται κατά κάποιον τρόπον το Χριστό. Η νηστεία δεν νοείται αυτονομημένη (δίαιτα) αλλά έχει συνδεθεί με όλο τον πνευματικό αγώνα του πιστού κυρίως δε με την προσευχή. (Ματθ.17,21). Γι αυτό για το πώς κάποιος θα νηστεύει είναι κάτι που θα το καθορίσει με τον πνευματικό του.

ΠΟΤΕ ΝΗΣΤΕΥΟΥΜΕ

Η Εκκλησία κατά την διάρκεια του έτους έχει ορίσει ορισμένες περιόδους ή και ημέρες που οι πιστοί νηστεύουν.

Την ΤΕΤΑΡΤΗ διότι την ημέρα αυτή έγινε το συμβούλιο για την προδοσία του Κυρίου μας & την ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ νηστεύουμε εις ανάμνηση της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. Η νηστεία τις ημέρες αυτές είναι πολύ αυστηρή εκτός εάν συμπέσει μεγάλη εορτή.

  • Τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει το Μ. Σάββατο. Είναι η πιο αυστηρή και μακρά νηστεία όλου του χρόνου.
  • Των Αγίων Αποστόλων. Αρχίζει από την Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων και τελειώνει στις 28 Ιουνίου. Γίνεται κατάλυσις ιχθύος εκτός Τετάρτης και Παρασκευής.
  • Από την 1η Αυγούστου έως τις 14 Αυγούστου.
  • Την Τεσσαρακοστή των Χριστουγέννων. Αρχίζει στις 15 Νοεμβρίου και τελειώνει στις 24 Δεκεμβρίου. Γίνεται κατάλυσις ιχθύος μέχρι 17 Δεκεμβρίου εκτός Τετάρτης και Παρασκευής.

Νηστείες αυστηρές  που δεν καταλύεται ούτε λάδι εκτός αν συμπέσουν Σάββατο ή Κυριακή είναι:

  • Η 5η Ιανουαρίου (Παραμονή των Θεοφανίων)
  • Η 29η Αυγούστου (Αποτομή της Κεφαλής Ιωάννου του Προδρόμου)
  • 14η Σεπτεμβρίου (Ύψωσις του Τιμίου Σταυρού)

Επίσης έχουμε μερική κατάλυση σε ορισμένες εορτές. Σε περίοδο νηστείας γίνεται κατάλυση Ιχθύος:

  • Την Κυριακή των Βαΐων.
  • Την 25η Μαρτίου (Ευαγγελισμός της Θεοτόκου).
  • Την 24η Ιουνίου (Γενέσιον του Προδρόνου).
  • Την 6η Αυγούστου (Μεταμόρφωσις του Σωτήρος)

Επίσης γίνεται κατάλυσις Ιχθύος εάν συμπέσει η εορτή Τετάρτη ή Παρασκευή:

  • Την 7η Ιανουαρίου (Σύναξις του Προδρόμου)
  • Την 2α Φεβρουαρίου (Υπαπαντή του Κυρίου).
  • Την 29η Ιουνίου (Πέτρου και Παύλου)
  • Την 15η Αυγούστου (Κοίμηση της Θεοτόκου)
  • Την 21η Νοεμβρίου (Εισόδια της Θεοτόκου)
  • Την Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής.
  • Την Τετάρτη πρό της Αναλήψεως (Εορτή της απόδοσης του Πάσχα).

ΠΟΤΕ ΚΑΤΑΛΥΟΥΜΕ ΕΙΣ ΠΑΝΤΑ

Δεν νηστεύουμε ούτε την Τετάρτη και την Παρασκευή στις εξής περιόδους:

  • Από τις 25 Δεκεμβρίου έως και την 4η Ιανουαρίου.
  • Την πρώτη εβδομάδα του Τριωδίου.
  • Την εβδομάδα της Διακαινησίμου.
  • Την εβδομάδα του Αγίου Πνεύματος (Μετά την Πεντηκοστή)
  • Την εβδομάδα της Τυροφάγου όπου γίνεται κατάλυση είς όλα εκτός από το κρέας.
  • Όλα τα Σάββατα καταλύουμε λάδι εκτός από ένα:  Το Μ. Σάββατο.
  • Επίσης καμία Κυριακή δεν νηστεύουμε το λάδι.

Τα λειτουργικά βιβλία

Τα βιβλία τα όποια χρησιμοποιούνται για την τέλεση των Ιερών Ακολουθιών, καλούνται Λειτουργικά βιβλία.

Κυκλοφορούν διαφόρων εκδόσεων για τη χρήση τους από τους Λειτουργούς, τους Ιεροψάλτες ή Αναγνώστες, ενώ υπάρχουν και βιβλία πού χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από τους λαϊκούς.

Τα κυριότερα είναι τα εξής:

α. Το Ευαγγέλιο

Είναι το ιδιαίτερα διακοσμημένο βιβλίο της Εκκλησίας πού θυμιάζεται, προσκυνείται και αποτίθεται πάνω στην Άγία Τράπεζα. Στη μια πλευρά του εικονίζεται ή Σταύρωση και στην άλλη ή Ανάσταση του Κυρίου. Στον Εσπερινό του Σαββάτου και την Κυριακή μέχρι την Θ Ώρα προβάλλεται ή Ανάσταση, όπως και στην προσκύνηση μετά το Ευαγγέλιο του Όρθρου, στη μικρή Είσοδο της Θ. Λειτουργίας και όταν είναι τοποθετημένο στην Άγία Τράπεζα. Τις άλλες ημέρες προβάλλεται ή Σταύρωση.

Διαιρείται κυρίως σε δύο μέρη. Το πρώτο περιλαμβάνει τις περικοπές των Ευαγγελίων πού αναγιγνώσκονται καθημερινά ολόκληρο το χρόνο. Αρχίζει από την Κυριακή του Πάσχα. Μέχρι την Πεντηκοστή αναγιγνώσκονται περικοπές από το «κατά Ίωάννην Εύαγγέλιον». Μέχρι την Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, από το «κατά Ματθαίον». Μέχρι την αρχή της Τεσσαρακοστής από το «κατά Λουκαν» και μέχρι το Μεγάλο Σάββατο από το «κατά Μάρκον» Εύαγγέλιον. Στο τέλος του πρώτου αυτού μέρους περιέχονται και τα ένδεκα Εωθινά Ευαγγέλια πού διαβάζονται εκ περιτροπής στον Όρθρο των Κυριακών.

Το δεύτερο μέρος του Ευαγγελίου περιλαμβάνει τις κατ’ εκλογή περικοπές των μεγάλων μόνον εορτών του έτους σύμφωνα με το Μηνολόγιο από 1ης Σεπτεμβρίου μέχρι 31ης Αυγούστου. Μετά από αυτά προστίθενται στο μέρος αυτό και οι Ευαγγελικές περικοπές πού διαβάζονται κατά την τέλεση των διαφόρων ειδικών Ακολουθιών ή Μυστηρίων.

β. Ό Απόστολος

Είναι το βιβλίο του Άναγνώστου. Περιλαμβάνει τις περικοπές από τις Πράξεις και τις Επιστολές των Αποστόλων πού διαβάζονται εμμελώς στις Ακολουθίες του έτους.

Ή κατανομή και ή διάταξη των περικοπών του «Αποστόλου» έχει γίνει όπως και στο Ευαγγέλιο.

γ. Το Μέγα Ευχολόγιο

Χρησιμοποιείται από τους Ιερείς και Αρχιερείς.

Περιέχει τις Ακολουθίες των Μυστηρίων, τις Θείες Λειτουργίες, την τάξη των χειροτονιών – χειροθεσιών και των εγκαινίων Ναών καθώς και ποικίλες άλλες Ακολουθίες και Ευχές.

Για ευκολότερη χρήση εκδίδονται μικρότερες και ειδικότερες συλλογές. Έτσι έχουμε:

(1)Το Αρχιερατικό

(2)Το Ιερατικό

(3)Το Διακονικό

(4)Το Μικρό Ευχολόγιο

(5)Το Ιερό Ευχέλαιο, ο Γάμος, ή Νεκρώσιμη Ακολουθία, το Εγκόλπιο του Άναγνώστου κ.λπ. το καθένα ξεχωριστό βιβλίο.

δ Το Μέγα Ωρολόγιο

Βιβλίο για όλους τους Χριστιανούς Ιερείς, Ψάλτες, Λαϊκούς. Περιλαμβάνει τις Ακολουθίες του νυχθημέρου, Εορτολόγιο, σύντομο Συναξάριο, Απολυτίκια, Κοντάκια, Παρακλητικούς Κανόνες, Ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως και λοιπά χρήσιμα στοιχεία.

ε. Τα Μηναία

Είναι δώδεκα βιβλία, ένα για κάθε μήνα του έτους, πού περιέχουν τις Ακολουθίες των έορταζομένων κάθε ήμερα Αγίων. Περιλαμβάνουν το υμνολογικό υλικό του Εσπερινού και του Όρθρου, κάθε ημέρας.

Τα Μηναία περιλαμβάνουν Αγίους κυρίως μέχρι το τέλος της Βυζαντινής περιόδου δηλ. ορισμένους Αγίους μέχρι το 16ο αιώνα. Οι λατρευτικές ανάγκες τιμής και άλλων νεωτέρων Αγίων εξυπηρετούνται με Ακολουθίες μεταγενεστέρων και συγχρόνων υμνογράφων, οι όποιες περιέχονται στις λεγόμενες Φυλλάδες. Ευχής έργον είναι κάποτε οι φυλλάδες αυτές να συμπεριληφθούν σε νέα σύγχρονα Μηναία.

στ. Ή Παρακλητική

Το βιβλίο αυτό έχει Ακολουθίες πλήρεις στους οκτώ ήχους (Όκτώηχος), πού επαναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια του έτους και ψάλλονται κατά τον Εσπερινό και τον Όρθρο εκ παραλλήλου με το Μηναίο, το Τριώδιο ή το Πεντηκοστάριο κατά τις οδηγίες του Τυπικού. Κάθε εβδομάδα καθορίζεται ο ήχος της εβδομάδας και σε κάθε ήχο υπάρχουν Ακολουθίες, για όλες τις ήμερες.

Όταν ο Άγιος της ημέρας δεν έχει πλήρη Ακολουθία στο Μηναίο, συμπληρώνεται από την Ακολουθία πού υπάρχει στην Παρακλητική.

Τα αναστάσιμα πού ψάλλονται στον Εσπερινό του Σαββάτου και στον Όρθρο της Κυριακής υπάρχουν σ’ αυτό το βιβλίο.

ζ. Το Τριώδιο

Είναι το πρωτεύον βιβλίο της ομωνύμου περιόδου και ακολουθείται ή τάξη πού σ’ αυτό καθορίζεται. Περιλαμβάνει τις Ακολουθίες της περιόδου αυτής.

η. Το Πεντηκοστάριο

Παλαιότερα   ονομαζόταν  «Χαρμόσυνο Τριώδιον» ή «Τριώδιον των Ρόδων». Περιλαμβάνει τις Ακολουθίες της αντιστοίχου περιόδου, πού αναλύεται στη σελ. 185. Στην ομώνυμη περίοδο ακολουθείται ο,τι καθορίζεται (συνήθως με κόκκινα γράμματα) στο Πεντηκοστάριο, στο οποίο περιλαμβάνονται και τα αναστάσιμα.

θ. Το Ψαλτήριο

Περιλαμβάνει τους 150 ψαλμούς της Παλαιάς Διαθήκης χωρισμένους σε 20 Καθίσματα, με τρεις στάσεις το καθένα. Κάθε στάση περιλαμβάνει ένα ή περισσότερους ψαλμούς. Ό ριη'(118) ψαλμός – ο Άμωμος αποτελεί ολόκληρο το ΙΖ’ Κάθισμα.

Στις Ιερές Μονές κάθε εβδομάδα διαβάζεται ολόκληρο το Ψαλτήρι, ενώ στους ενοριακούς Ναούς συνήθως παραλείπεται.

ι. Ό Συναξαριστής

Βιβλίο πού περιέχει τους βίους των Αγίων κάθε ημέρας ολόκληρο το χρόνο επίτομο, εξάτομο ή δωδεκάτομο.

Είναι βιβλίο πού δεν πρέπει να λείπει από το σπίτι μας και να διαβάζεται κάθε ήμερα ο βίος του εορταζόμενου Αγίου. Μαζί με το Ευαγγέλιο είναι ο καθρέπτης των Χριστιανών, μέσα στον οποίο καθρεπτίζεται ή ζωή μας και έτσι αποφεύγονται άλλα επιβλαβή θεάματα ή ακροάματα.

Τα λειτουργικά σκεύη

1. ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΟΤΗΡΙΟ

Είναι ποτήριο  χρυσό ή αργυρό με υψηλή βάση, στο οποίο ρίχνει ο λειτουργός ιερέας το νάμα και το ύδωρ την ώρα πού τελεί την  Προσκομιδή στη διάρκεια του Όρθρου.  Εικονίζει το Ποτήριο εκείνο το οποίο ο Κύριος ευλόγησε και παρέδωσε στους Αποστόλους εγκαινιάζοντας  το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.

2. ΤΟ ΑΓΙΟ ΔΙΣΚΑΡΙΟ

Είναι ένας μικρός, αβαθής στρογγυλός δίσκος, χρυσός ή αργυρός, στον οποίο τοποθετεί ο λειτουργός ιερέας την ώρα πού τελεί την  Προσκομιδή, τον  Αμνός στο κέντρο δεξιά τοποθετεί την  μερίδα της Παναγίας και αριστερά των Αγίων (των εννέα Ταγμάτων) και έμπροσθεν τοποθετεί τις μερίδες των των ζώντων και κεκοιμημένων που θα μνημονεύσει κατά τη διάρκεια της ιερής ακολουθίας.  Συμβολίζει τη φάτνη της Βηθλεέμ, τη νεκρική κλίνη και τη γη.       

Στην ιερότερη στιγμή της Θείας Λειτουργίας, του καθαγιασμού των Τιμίων Δώρων, το Άγιο Πνεύμα θα μεταβάλει τον Άρτο και τον οίνο σε Σώμα Του και Αίμα του, για να Χριστοποιήσει τους μετέχοντας πιστούς. 

3. Η ΑΓΙΑ ΛΑΒΙΔΑ

Ό πρωτοχριστιανικός  τρόπος της Θείας Κοινωνίας των πιστών ήταν αυτός πού διασώζεται σήμερα από τους Λειτουργούς, όπου κατά τα πρεσβεία ιεροσύνης  προσέρχονται και κοινωνούν με τη σειρά πρώτα το Σώμα του Χριστού  από το Άγιο Δισκάριο,  και μετά το Αίμα από το Άγιο Ποτήριο.      Ή λέξη λαβίδα δήλωνε τότε μεταφορικά τη «λαβίδα» των ιερατικών δακτύλων και χεριών, με τα όποια το Άγιο Σώμα εισαγόταν στα στόματα των πιστών. Το κοχλιάριο (κουταλάκι) χρησιμοποιήθηκε αργότερα τοπικά και γενικεύθηκε το 10ο αιώνα, αλλάζοντας τον τρόπο Μεταλήψεως για πρακτικούς κυρίως λόγους. Ή ονομασία όμως της λαβίδας έμεινε στο κουταλάκι.

4. Ο ΑΣΤΕΡΙΣΚΟΣ

Είναι ένα σταυροειδές μεταλλικό έλασμα το οποίο συγκρατεί το κάλυμμα πάνω από το Δισκάριο, όταν ο Λειτουργός μετά το πέρας της Ακολουθίας της Αγίας Προσκομιδής «καλύπτει» τα προετοιμασθέντα Δώρα. Έχει πρακτικό χαρακτήρα και ταυτόχρονα βαθύτατα θεολογικό διότι συμβολίζει το στερέωμα του ουρανού και τον αστέρα των Μάγων.

5. ΤΑ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ

Είναι δύο υφασμάτινα  καλύμματα ενωμένα σε σχήμα σταυρού με τα οποία καλύπτει ο λειτουργός ιερέας τον Άγιο Δίσκο και το Άγιο Ποτήριο κατά την τέλεση της  Προσκομιδής, και συμβολίζουν τα σπάργανα του Θείου Βρέφους,  και τα » νεκρικά οθόνια» του Χριστού.

6. Ο  ΑΗΡ

Είναι ένα μεγάλο υφασμάτινο κάλυμμα με το όποιο καλύπτει ο λειτουργός ιερεύς  τα Τίμια Δώρα στην Ιερά Πρόθεση και αργότερα, μετά την M. Είσοδο , στην Αγία Τράπεζα. Τον »αέρα» στην μεγάλη Είσοδο ο Ιερέας (ή ο Διάκονος)  το φέρει στην πλάτη του.

7. Η ΛΟΓΧΗ

Είναι ένα μικρό »Μαχαίρι» σε σχήμα λόγχης με το οποίο ο λειτουργός ιερέας εξάγει τον Αμνό και τις μερίδες κατά την τέλεση της Προσκομιδής.

Συμβολίζει τη λόγχη του στρατιώτη η οποία λόγχισε την πλευρά του Χριστού επάνω στο Σταυρό.

8. ΤΟ ΖΕΟΝ

Είναι το μικρό γυάλινο ή μεταλλικό  δοχείο πού χρησιμοποιείται για τη μεταφορά θερμού (ζέοντος) ύδατος στη Θεία Λειτουργία.

Συμβολίζει το ζεστό αίμα πού έρρευσε από την πλευρά του Χριστού κατά τη λόγχευσή Του.

9. Η ΜΟΥΣΑ

Είναι σπόγγος «πεπλατυσμένος» που χρησιμοποιείται στη συστολή, δηλ. στην άπόμαξη (καθάρισμα) του Δίσκου και του Αντιμηνσίου. Φυλάσσεται μέσα στο Αντιμήνσιο .

10. Ο ΣΠΟΓΓΟΣ

Είναι ένα  σφουγγάρι σε σχήμα σφαίρας πού τοποθετείται μέσα στο Άγιο Ποτήριο  για να απορροφά την υγρασία του μετά το πέρας της Θείας Ευχαριστίας.  Συμβολίζει το σπόγγο με τον όποιο στο Γολγοθά πότισαν τον Κύριο ξύδι.

11. ΤΑ ΜΑΚΤΡΑ

Είναι κόκκινα μαντήλια πού χρησιμοποιούνται κατά την  Θεία Μετάληψη. Το μάκτρο το κρατάει με τα δύο χέρια του, κάτω από το πηγούνι του κάθε ένας που  μεταλαμβάνει  για να εξασφαλισθεί η ασφαλής μετάδοσης από τον ιερέα της Θείας Ευχαριστίας.

12. Ο  ΚΩΔΩΝΙΣΚΟΣ

Είναι το μικρό καμπανάκι το όποιο χτυπά ο Λειτουργός – Ιερέας  κατά τη διάρκεια της Προσκομιδής σαν συνθηματικό ενάρξεως, για να μνημονεύουν μυστικά και οι πιστοί ονόματα   ζώντων και κεκοιμημένων  όταν αρχίζει να   εξάγει μερίδες στο Άγιο Δισκάριο. Σήμερα δεν χρησιμοποιείται στους Ενοριακούς Ναούς παρά μόνο σε ελάχιστες Ιερές Μονές.   

13. ΤΟ ΑΡΤΟΦΟΡΙΟ

Είναι  ο χώρος πού φυλλάσεται η  Θεία Κοινωνία που πάντοτε υπάρχει σε κάθε Ιερό Ναό για έκτακτες περιπτώσεις πάνω στην Αγία Τράπεζα. Είναι κυρίως μικρό κιτίο μεταλλικό σε σταθερή βάση. Υπάρχει και το φορητό αρτοφόριο σε ανάλογο σχήμα για την Θεία Κοινωνία σε ασθενείς κατ΄ οίκον.  

Στο αρτοφόριο επίσης  διαφυλάσσεται ο Αμνός του Κυρίου, κατά την περίοδο της Μ. Σαρακοστής  από την Θεία Λειτουργία της Κυριακής που θα εξαχθεί  μέχρι την ημέρα εντός της εβδομάδος, πού θα χρησιμοποιηθεί για να τελεσθεί η  προηγιασμένη Θεία Λειτουργία.

14. Ο ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ

Υπάρχει πάντα επάνω στην Αγία Τράπεζα δεξιά του Ιερού Ευαγγελίου για την  των πιστών.

Πίσω ακριβώς από την Αγία Τράπεζα δεσπόζει ο ξύλινος μεγαλοπρεπής  σταυρός με τον Εσταυρωμένο Κύριό  μας που λιτανεύεται την Μ. Πέμτη μπροστά στον οποίο καίει συνεχώς η ακοίμητη κανδήλα. 

15. Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ

Είναι  ύφασμα με κεντημένο τον Χριστό νεκρό, όπως ήταν μετά την αποκαθήλωση.  Γύρω από τον Χριστό παρίστανται ή Παναγία, ο Ιωσήφ, ο Νικόδημος, ο Ιωάννης και οι Μυροφόρες καθώς και Άγγελοι, σε «επιτάφιο θρήνο».

Τον λιτανεύουμε  τη Μ. Παρασκευή  στο ειδικά διασκευασμένο και στολισμένο τραπέζιο το λεγόμενο Κουβούκλιο κατά την ακολουθία του Όρθρου του Μ. Σαββάτου. Σε κάποια μέρη υπάρχει η ευλαβής συνήθεια να τελούν την Θεία Λειτουργία του Μ. Σαββάτου πάνω στον επιτάφιο στο κέντρο του Ιερού Ναού και αμέσως μετά λιτανευτικώς να τον τοποθετούν πάνω στην Αγία Τράπεζα μέχρι της εορτής της Αναλήψεως του Κυρίου μας.

16. ΤΑ ΘΥΜΙΑΤΗΡΙΑ

Είναι  μεταλλικά  σκεύη εξαρτώμενα απο αλυσίδες και κουδουνάκια και κατάλληλα διαμορφωμένα,  που χρησιμοποιεί ο ιερεύς για να θυμιάζει  σε όλες σχεδόν τις ακολουθίες.  Υπάρχουν και σε απλούστερη μορφή, χωρίς αλυσίδες    τα  γνωστά «κατζία»  που συνήθως χρησιμοποιούνται στους Ιερούς Ναούς την Μ. Εβδομάδα και σε αγρυπνίες είναι όμως σε καθημερινή χρήση στις Ιερές Μονές.

Στην Ορθόδοξη Παράδοσή μας η  βάση του θυμιατηρίου συμβολίζει  την Ανθρώπινη Φύση του  Χριστού, ή φωτιά που ανάβουμε τη  Θεία Φύση Του και ο ευωδία που παράγεται την » ευωδία» του Αγίου Πνεύματος.

17. ΤΑ  ΕΞΑΠΤΕΡΥΓΑ

Είναι μεγάλοι  μεταλλικοί  δίσκοι με ανάγλυφες, άμφιπρόσωπες παραστάσεις εξαπτέρυγων Σεραφείμ, τοποθετημένοι σε κοντάρι. Χρησιμοποιούνται κυρίως στις  λιτανείες και σήμερα έχουν μόνο συμβολικό χαρακτήρα.

18. ΤΑ ΚΗΡΟΠΗΓΙΑ

Είναι μεταλλικές βάσεις μέσα στις οποίες τοποθετούνται τα καθαρά  κεριά πού ανάβονται σε κάθε ακολουθία. Υπάρχουν δύο επάνω στην  Άγία Τράπεζα που ανάβονται όταν αρχίζει οποιαδήποτε ακολουθία τελείται στον Ιερό Ναό και μία στην Προσκομιδή που ανάβεται μόνο όταν τελείται Θεία Λειτουργία.

19. ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΩΔΩΝΕΣ

Είναι οι γνωστές καμπάνες με τις όποιες καλούνται οι πιστοί στους Ί. Ναούς  σε κάθε ακολουθία που πρόκειται να αρχίσει ή ήδη τελείται.

Στίς  Ιερές Μονές υπάρχουν το σήμαντρο, και το «τάλαντο», με τα όποια οι Μοναχοί, ειδοποιούνται  για τις Ακολουθίες.